וכר ליציאת מצרים
ויצען וויא קסרים ארום מיש און דערציילען זיך יציאת מצרים, זיי האפען צו ווערן אויסנעלעזם פון דיא לאנד העקובה מדם אדם — דם אחינו בני ישראל — פלוצלינג .... מראך .... מראך .... א קאמפאניע בארוועסע שכור'ה קאצאפעס האבען בעפאללען דיא אידישע הייזער, פענסטער, מהירען צובראכען, אללעס שעצבארע אוועקנענומען, היי־זער, שוהלען פערבענט, מענער נעשלאנען, קינ־זער נעמירטעם, פרויען נעשענדעם, און ביי יעדע נעלענהיים הערציילען דארט אונזערע ברידער "יציאת מצרים."
* * *
צעהנדלינע יאהרען זיינען פערפלאססען. דער אידישער נאציאנאל נייסט, וועלכער האט אנגעפאנגען צו קלאפען אין ישראל'ס לאנער דורך דוד נארדאן און פרץ סמאלענסקין זי'ל איז ניי בעלעבט נעווארן. דיעזער נאציאנאל נייסט איז צעט פערברייטעט איבעראלל. אין מזרח, מעריב, צפון און דרום הערען מיר דיא נעמען פון דר. הערצל און מאקס נארדוי און פיעלע ציוניסטישע פעראיינען זיינען איבעראל נעגירנדעט נעווארן. צעס וואלט נלייך נעווען אז דיא אללע ציוניס־מישע חברות זאללען אין אונזער אלטע היימאטח פאלעסטינא נרינדען א שטארקע קאלאניע פון מיכטיגע מענשען. זיי זאללען ניט אויפהערן זאמ־לען ביסלעכווייז נעלד און קויפען ערד, מיט דער צייט וועט עפעס ווערן ... עס איז צייט אז אלע אמעריקאנער ציוניסטען זאללען פערשטעהען אז זיי מוזען זיך אנשליעסען צום פעדעריישאן, כדי זיי זאלל זיין שטארק און וועט דאן קענען פיעל מאָהן פאר אונזער פאלק. מיר ציוניסטען זיינען ניט יוצא דערמיט וואס מיר צאללען אונזער איי־נענעם שקל, מיר מוזען זעהן אז אונזער פאטער, מוטער, ברודער, שוועסטער, פריינד און נאכבאר זאללען אונז מיטהעלפען צו בעפרייען אונזער פאלק. דען וועלען מיר קענען האפען אז דאס ערשטע מאל אין פערלויף פון נענויע צוויי מיזענד יאהר, וועט מען ערשט דיעזען פסח ניט אומויסט זאנען, "השתא הכא, לשנה הבאה בארעא דישראל."
י. כהנאוויץ,
נרינסבורג, פא.
ווען מיר דערמאנען אונז אן דיא אויבערסטע ווערטער, שטעלט זיך אונז פאר וויא דער נעמלי־כער משה בעפרייט אונזערע עלטערן פון שקלא־זעריי; אונז ווייזט אויס דאס מיר זעהן איצט אונ־זערע עלטערן נעהן ארויס פון מצרים, זייא לאָזען אוועק דיא שווערע ארבייט פון פעסטע שטעדט, וועלכע זיי האבען נעבויט מיט דיא ביינער פון זייערע קינדער, דעם מייך וואו עס זיינען אריינגע־ווארפען נעווארן זייערע קליינע מלאכים'לאך. 600 מיזענד מאן פוסנעהער וואנדערן אין דעם מדבר. פיעל, זעהר פיעל שמערצען האט משה נעלימען פון דעם דור וועלכען ער האט בעפרייט פון שקלא־פעריי. אללע זיינע וואנדערליכע צייכענס זיינען נעווען אומזיסט, ווייל "עס קשי עורף העם הזה.."
* * *
"היום נלותי חרפת מצרים מעליכם" האט יהושע אויסנעשריען מיט 40 יאהר שפעטער. ווען ער האט נעפייערט דיעזען פייערטאג אין יריחו.
* *
טויזענדער יאהרען זיינען פערגאנגען.א גרויסע מערה זעהן מיר דארט אין א פער־בארגענעם ארט אין אנדאלויא. אונז ווייזט אויסאז דארט געפינען זיך פיעלע לייטע, אן זייערעקליידער איז צו דערקענען דיא גרעסטע מענגערדען. דאס זיינען אונזערע ברידער וועלכע האבענפערלאזען אונזער רעליגיאן אויס נויטה ! דאס זיי־נען לעבעדיגע מארטירער. וועלכע דערציילען יציאתמצרים באותו הלילה, עד.....ביז .....ביז דיא מהירפון דער מערה האט זיך געעפענט און א פריסטעראין שווארצע קליידער איז אריין געקומען, אין אייןהאנד האלט ער דעם צלם, אין דער צווייטער אבלויזען שווערד.....
דיא אינקוויזיציע איז געקומען ! ! !
און אונזערע ברידער דערציילען ווייטער יציאת מצרים, ביז זיי זיינען אומגעקומען אויף דעם Auto da fe.
* *
הונדערטער יאהרען זיינען פערלאפען. דארט אין רוסלאנד זעהן מיר וויא אונזערע ברידער זיינען א נאנץ יאהר פעריאמערט, פער־קלאנט, נאר יעצט מאכען זייא זיך פרעהליך, זייא