פסח'דיגע געדאנקען פון א כשר'ער הויז.
„עבדים היינו לפרעה במצרים“ וועט זיין דער אויסרוף פון צעהנדליגע טויזענדע אידען איבעראל בכל ארץ הברית אין דער פסח נאכט. וואס פאר איין ערהאבענער געפיהל, וואס פאר א הויכער גייסט בעוועגט זיך אין יעדע אידישע הארץ אין דיעזער „מצה אונד מרור“ נאכט! ניט נור דיענט דיעזע נאכט אלס סימבאל, אלס אנדענקען פון דער פינסטערער צייט, ווען אונזער אומגליקליכער יונגער עמנואל פלעפאל איז פון דער אונטערדרוקונג פון דער אונדער לאנד, זענען צו אלע הייסן אונדער פון דער פרייהייט. עס זיינען, ליידער, דאן וועניג מאחינו בני ישראל וואס פערשטעהן ריכטיג וואס פרייהייט מיינט, וויאזוי צו קעמפפען פיר פרייהייט אונד וויאזוי צו געניסען דיא זיסע פרוכט, וועלכע דיא עהרליכע פרייהייט ברענגט. פרייהייט מיינט ניט דאס דער מענטש קען טהון וואס ער וויל, ווען ער וויל, וויפיעל ער וויל אונד וואס זיין הארץ בעגעהרט, אהנע צו זיין געשטערט פון א צווייטען מענשען. פרייהייט ניט נור צו זיין פון א צווייטען, ניט נור צו זיין זעלבסטשטענדיג אין געוויסע הינזיכטען, אין געוויסע סאציאלע אונד לעבענס צושטענדע, ניט נור צו זיין „אייגענער הערר“, זאנדערן צו זיין פריי פון שלעכטע זיטען, וועלכע קענען דעם מענשען מאראליש, גייסטליך און קערפערליך רואינירען. וויפיעל סטאקפערס אונד דיעלערס זיינען יעצט נאך קנעכט, ארבייטען שווער, שוויטצען, קעמפפען אונד מאכען קוים א טרויעריגען עקזיסטענץ? דיזעלבע וועלכע אין דער „סדר“ נאכט שרייען בקול רם: „עבדים היינו במצרים, וויציאונא אדער משה ביד חזקה ובזרע נטויה“—נו, אונד וואס זיין היינט פאר קיפער, אדער הערר דיעלער? זייט איהר דען יעצט א בן חורין? ארבייט איהר ניט טאג איין אונד טאג אויס, קעמפפפט איהר ניט געגען אייערע געגנער, זוכט איהר דען ניט יעדען טאג מעהר וואארע צו פערקויפען, אונד וואס איז דער רעזולטאט? האט איהר עטוואס מעהר וויא א שטיקעל חיונה? ווייל אנדערע אייערע בעקאנטע ווערען מיט יעדען יאהר רייכער, גרעסער, פרייער, ווייסט איהר ווארום? ווייל זיי קויפען זייער וואארע אויף דעם ריכטיגען פלאטץ. איהר קענט אויך דאסזעלבע טהון, נור איהר זייט א שקלאף צו אייער שלעכטע געדאנקען. איהר זאגט אזוי:—מיר ווייסען זיכער—אה, איך קויף שוין פון „בראפם“ האלסייל הויז אזוי לאנג, גליסט מיך עפעס ניט איהם אוועק צו ווארפען. אונד אונטער אורחא, קריג איך דארט אביסעל קרעדיט. אט דאן, ליעבער סוחר, ליעגט דער „עבדים היינו!“ אדער ריכטיגער געזאגט — עבד אני..... ווען איהר קויפט אייער וואארע אין יענעם האלסייל הויז ניט ווייל איהר קריגט דארט מעהר ביליג אונד גוטע וואארע, זאנדערן ווייל איהר זייט איינגעוואהנט דארט צו קויפען אונד איהר קריגט דארט אביסעל קרעדיט, איהר זייט בעסער אייער מיט אייער א שקלאף צו אייער שלעכטער געוואהנהייט אונד א שקלאף צו דיא פאאר דאלאר, וואס איהר קריגט קרעדיט. ווען איהר ווילט ערנסט זיין פריי, ווען איהר ווילט גרויס ווערן, ווען איהר ווילט אויך א גוטע צוקונפט פערזארגען, דאן פרובירט אונז מיט א סעמפעל אדער פיר אירגענד וועלכע וואארע, וואס איז געצייכענט אין אונזער ספרינג קאטאלאג. קוקט ניט אויב מען וועט אייך געבען קרעדיט אדער ניט, בעצאהלט קעש ווען עס איז נייטיג, אונד מיר פערזיכערן אייך דאס איבער א יאהר צום סדר וועט איהר קענען אויס שרייען: „עבד הייתי להאלסייל הויז וויציאוני משם לייאן בראך דער פיר חזקה ובכו'.“ אויב איהר האט אונזער ספרינג קאטאלאג נאך ניט ערהאלטען, דאן שרייבט אונז באלד, לעגט ניט אפ.
LYON BROTHERS,
MADISON, MARKET & MONROE STS.,
דערמאָהנט דעם „המכבי“ ווען איהר שרייבט צו אונז.